استان مازندران

[PARVANAK]

استان مازندران در شمال ايران قرار دارد.حد شمالي آن درياي مازندران،حد شرقي آن استان گلستان،حد جنوبي آن
استانهاي سمنان،تهران و قزوين و حد غربي آن استان گيلان مي باشد
ناهمواريها
شكل ناهمواريهاي استان مازندران به گونه اي است كه به روشني مي توان آنها را به دو قسمت جلگه اي و كوهستاني
تقسيم كرد.امتداد و جهت رشته كوههاي البرز،به صورت ديواري مرتفع در مسافتي طولاني،خط ساحلي و جلگه هاي
كناره اي درياي مازندران را محصور كرده است.بدين علّت،تقريباً در سراسر استان،شيب زمين از ارتفاعات به سوي جلگه
و درياي مازندران (از شمال به جنوب به سوي سواحل جنوبي،واز شرق به غرب به سوي سواحل شرقي دريا) كاهش
مي يابد.در محل تلاقي جلگه و كوهپايه هاي شمالي البرز،به علّت شدّت فرسايش و تراكم آبرفت،قسمتي از
ناهمواري هاي قديمي به وسيله رسوبات جديدتر پوشيده شده و تنها در بعضي نقاط به صورت تپه ظاهر شده اند.
در قسمت جلگه اي در سواحل جنوبي و شرقي درياي مازندران،تحت تأثير نسيم دريا و بادهاي محلي،تپه هاي ماسه اي
ساحلي تشكيل شده و سدي طبيعي و كم ارتفاع بين دريا و جلگه پديد آورده اند
الف)كوهها: رشته كوههاي البرز كه بر اثر كوهزايي آلپي دوره ترشياري تشكيل شده است.جلگه هاي ساحلي استان
مازندران را از قسمت داخلي ايران جدا نموده است.نیمه شرقی البرز غربی و تمام البرز مرکزی و قسمتس از البرز
شرقی در محدوده استان مازندران قرار دارند.بدین ترتیب،همراه با سایر عوامل طبیعی،شرایط جغرافیایی خاصی پدید
آمده است.رشته کوههای البرز در مازندران،به وسیله رودهای بزرگی از قبیل چالوس،هراز،بابل،تالار و نکا،که بر دامنه
شمالی آن جاری هستند،به واحدهای کوهستانی مشخص تقسیم می شود.با توجه به تفاوتهای محلی ناحیه ای،در
محدوده استان مازندران نیز می توان البرز را در جهت غربی- شرقی،به سه واحد غربی،مرکزی و شرقی تقسیم کرد

[PARVANAK]

ادامه ی مطلب صفحه ی قبل

ب)جلگه های ساحلی: حد فاصل خط ساحلی دریای مازندران و کوهپایه های شمالی البرز،نوار جلگه ای وسیعی که
عرض متغیر دارد،از غرب تا شرق استان مازندران گسترده شده است.
در اعصار یخچالی و بین یخچالی دوره کواترنری به تبعیت از شرایط آب وهوایی،نوسان شدیدی در سطح آب دریای
مازندران پدید می آمده است،به طوری که در آخرین عصر یخچالی،سطح آب دریای مازندران دها متر بالا تر از سطح
دریاهای آزاد بوده و گستره جنوبی و شرقی آن تا کوهپایه های البرز می رسیده است.پس از آن،به علت عقب نشینی
دریای مازندران،فرسایش شدید آبی و تراکم آبرفت رودهای حوضه ی اراضی وسیع و همواری در سواحل دریا به وجود
می آید ولی عرض و وسعت آنها تحت تأثیر شرایط محلی و ترکیب عوامل مؤثر قرار داشته است.در پیدایش و گسترش
جلگه های ساحلی استان مازندران،عواملی از قبیل میزان آب رودها،وسعت حوزه رودها،شیب بستر رودها،مقاومت
سنگها و عمق دریا مؤثر بوده اند.ولی این عوامل در هر نقطه،با توجه به شرایط محلی،به نسبتهای مختلفی با هم
ترکیب شده و توجیه کننده ویژگیها و تفاوتهای محلی و ناحیه ای جلگه ساحلی هستند.
آب و هوا
آب و هوای این استان را با توجه به خصوصیات دما و بارش،می توان به دو نوع معتدل خزری و مرطوب کوهستانی
(معتدل و سرد) تقسیم کرد.
الف)آب و هوای معتدل خزری:جلگه های غربی و مرکزی استان که تا کوهپایه های شمالی البرز محدود می شود،
آب و هوای معتدل خزری دارند.در این نواحی،به علت نزدیکی به دریای مازندران،دیوار کوهستانی البرز و کمی فاصله
بین کوه و دریا،دمای معتدل و رطوبتی زیاد دارد،به طوری که میزان بارندگی سالیانه به 1300 میلی متر می رسد،و توزیع
فصلی باران متناسب و دوره ی خشکی بسیار کوتاه است. به علت رطوبت نسبی بالا و پوشش ابری مداوم آسمان و
کمی ارتفاع،دمای هوا معتدل و دامنه گرمای آن محدود می باشد و تابستانهای گرم ومرطوب(در سواحل شرجی) و
زمستانهای معتدل و مرطوب دارد و یخبندان به ندرت اتفاق می افتد.قسمتهای شرقی این ناحیه،شرایطی مشابه آب
و هوای معتدل مدیترانه ای دارد.
ب)آب و هوای معتدل کوهستانی:با افزایش تدریجی ارتفاع از اراضی جلگه ای به سوی دامنه شمالی ارتفاعات البرز و
دوری از دریای مازندران،تغیرات خاصی در آب و هوای استان بوجود می آید.به طوری که در نوار ارتفاعی تقریباً 1500 تا 3000
متری (از غرب تا شرق) شرایط آب و هوای معتدل کوهستانی دارد که زمستانهای سرد یخبندان و طولانی،و تابستانهای
معتدل و کوتاه دارد.از ویژگیهای اصلی این محدوده،کاهش میزان بارندگی سالانه و دمای هوا است.قسمتی از ریزشهای
جوی در این نواحی بصورت برف بوده و تا اوایل دوره گرم در سطح زمین انباشته هستند
ج)آب وهوای سرد کوهستانی:در قلل کوهستانی مرتفع دامنه شمالی البرز در نوار ارتفاعی بالای 3000 متری، دمای
هوا به شدت پایین می آید و یخبندانهای طولانی ایجاد می کند و بدین جهت زمستانهای سرد و طولانی و تابستانهای کوتاه
و خنک دارد.در این قلمرو،ریزش غالباً به صورت برف است که به علت سردی هوا، در دوره سرما روی هم انباشته شده
وتا اواسط دوره گرما نیز دوام می آورند.در این محدوده آب و هوایی، در قلل منفردی مانند علم کوه،تخت سلیمان،دماوند،
شرایط تشکیل یخچالهای کوهستانی و انباشت دایمی برف فراهم شده است.بدین جهت،حتی در گرمترین ماههای
تابستان نیز ذخایر برف و یخ در این نقاط وجود دارد.
پوشش گیاهی
استان مازندران به دلیل موقعیت جغرافیایی شرایط آب و هوایی و جنس خاک،پوشش گیاهی متنوعی از قبیل جنگل انبوه،
چمنزار و استپ برخوردار است.مجاورت دریای مازندران و رشته کوههای البرز سبب شده است که به تبعیت از آب و هوا
در دامنه شمالی البرز از خط ساحلی دریای مازندران تا قلل مرتفع،بر حسب افزایش ارتفاع،پوشش گیاهی متنوعی به
صورت نوارهای مشخص به وجود آیند.به طور کلی،پوشش گیاهی این استان را می توان به جنگل و مرتع تقسیم کرد:
جنگل- از غرب تا شرق استان و از جلگه ساحلی تا ارتفاعات 2500 متری،جنگلهای انبوه خزری،به صورت نواری،دامنه
شمالی البرز را فرا گرفته است.در این جنگلها در جهت شمالی - جنوبی وغربی – شرقی بر حسب تغییر شرایط محلی
مانند آب و هوا،ارتفاع،جنس خاک و سنگها و شیب دامنه ها تغییرات گیاهی مشخصی به وجود می آید.از این نظر،
مازندران یکی از نقاط نادر جهان به شمار می رود.به طور کلی،در این جنگلها غلبه با درختان پهن برگ است که تا ارتفاع 1800
متری گسترش دارند.بعد از آن تا ارتفاع 2500متری،درختان سوزنی برگ ظاهر می شوند.بالا تر از آن،شرایط رویش
گونه های درختی محدود می گردد و پوشش گیاهی به چمنزار (همانند چمنزارهای آلپی اروپا) تبدیل می شود که در بهار
و تابستان سبز می شوند.در جهت غرب به شرق نیز تغییر گونه های درختی و تراکم جنگل محسوس است.در گذشته
جنگل متراکمتر بوده و گسترش شمالی بیشتری داشته است،ولی به علت رشد جمعیت،توسعه کشاورزی و بهره برداری
فزاینده،از وسعت جنگل کاسته شده و حد شمالی آن نیز به کوهپایه های البرز محدود گردیده است.جنگلهای استان از
درختهای متنوعی تشکیل شده است که مهمترین آنها عبارتند از بلند،مازو،مَمرَز،آزاد،انجیری،توسکا،زبان گنجشک،
شاه بلوط،شمشاد،افرا، نمدار،نارون(مَلج یا اوجا) و راش.این جنگلها در اقتصاد،صنایع،اشتغال،شرایط آب و هوایی،
آبهای سطحی و زیر زمینی و خاک استان مازندران نقش مهمی دارند.

مرتع – به طور کلی،چمنزارهای کوهستانی، گیاهان زیر جنگل و گیاهان استپی مراتع استان را تشکیل می دهند،این
مراتع بر حسب ارتفاع و فصل مورد استفاده قرار می گیرند.مراتع ییلاقی به صورت چمنزار در ارتفاعات البرز در بالای حد
جنگلهای سوزنی برگ گسترش دارند و در فصل تابستان مورد استفاده دامداران استان قرار می گیرند.این مراتع توأم با
گیاهان جنگلی،وسعت زیادی دارند و از نظر ارزش اقتصادی جزو مراتع خوب کشور به شمار می روند.

زندگی جانوری
استان مازندران به دليل موقعيت جغرافيايي و شرايط اكولوژيك، مجاورت دريا با كوه، درياچه هاي فصلي، تنوع پوشش
گياهي و آب وهوايي، زندگي جانوري متنوعي دارد و مجموعه اي از جانوران كوهستاني، جنگلي، جلگه اي واستپي
تواَم با پرندگان بومي مهاجر و آبزيان، شرايط زيستي متنوعي به وجود آورده اند.پستانداراني از قبيل گراز،پلنگ،
گربه وحشي،آهو، ميش، قوچ، خرس، شغال، گرگ، گوزن وپرندگاني از قبيل شاهين، قرقاول، عقاب، كبك، و خزندگاني
از قبيل مار،لاك پشت وجود دارد.
در درياي مازندران و دهانه رودهاي آن،انواع ماهيان استخواني و غضروفي
(ماهي سفيد، كپور، سوف، ماش،اورنج و ماهيان خاوياري) يافت مي شوند كه زير نظر شركت شيلات شمال اداره
مي شود.
زبان و لهجه
زبان طبري يا مازندراني، بازمانده ي زبان ايرانيان قديم است كه ديرتر وكمتر از ساير زبانها تحت تاَثير زبانهاي بيگانه اي
چون عربي، مغولي، تاتاري قرار گرفته است.
تا قرن پنجم هجري، پادشاهان طبرستان به خط پهلوي مي نوشتند و سكه مي زدند. دو كتيبه كه به خط پهلوي در رِسِكت،
واقع در دودانگه ساري، و گنبد لاجيم واقع در سوادكوه به دست آمده است مؤيّد اين مطلب است.
فرهنگ وآداب و رسوم
از فرهنگ مردم مازندران در قبل از اسلام اطلاع دقيقي در دست نيست،ولي در دوره اسلامي مدارس بسياري براي
فرا گرفتن علوم قديمه داير شده است.
از دانشمندان و علماي اين خطّه مي توان ابن جرير طبري،مرز بان بن رستم،شيخ طبرسي و… را نام برد.
از علماي دين ومذهب مي توان حضرت آيت الله ميرزا هاشم آملي، حضرت آيت الله جوادي آملي،
حضرت آيت الله حسن زاده آملي و… را نام برد.
ويژگي هاي اقتصادي
از نظر كشاورزي، مازندران يكي از مناطق مهم اقتصادي كشور به حساب مي آيد.در حدود350000هكتار از كل
مساحت استان،زير كشت برنج، پنبه، گندم، جُو، دانه هاي روغني، مركبات و چاي قرار دارد.
برنج از محصولات مهم كشاورزي استان مازندران است.برنج از خانواده غلات بوده و خواستگاه اصلي آن آسياي
موسمي مي باشد كه به وسيله اعراب به كشورهاي خاورميانه انتقال يافته است.
از ديگر محصولات مهم استان مازندران، دانه هاي روغني است كه شامل سويا(لوبياي روغني)،آفتابگردان و كُنجد
مي باشد.همچنين از ذرت و تخم پنبه نيز در روغنكشي بهره برداري مي شود.
كشت چاي، باغداري،پرورش دام و طيور،ماهيگيري،نيز در بين مشاغل مختلف وجود دارد و چرخ اقتصاد و صنعت
مازندران را مي چرخاند.
معادن گوناگوني از قبيل زغال سنگ، فلورين، سُرب، باريت، سنگ آهك و مرمريت، سنگ گچ، معدن پوكه، سيليس
نيز در استان مازندران وجود دارد.
صنايع نساجي - صنايع ماشيني - صنايع غذايي - صنايع ساختماني نيز در مازندران فعاليت هاي خوبي را دارند كه
بعضي از آنها همچون صنايع نساجي مازندران، و در صنايع غذايي، كاله آمل و روغن غنچه صادرات جهاني دارند.


جاذبه هاي جهانگردي
استان مازندران با توجه به موقعيت جغرافيايي.وضعيت ناهمواري.شرايط مساعد آب وهوايي،وزش بادهاي مرطوب،
مجاورت با درياي مازندران،وجود سواحل طولاني،شبه جزيره ميان كاله،پوشش گياهي متنوع و سرسبز، حيات وحش،
رود هاي متعدد، چشمه سارهاي فراوان،آبهاي معدني وآب گرم(چشمه هاي آب معدني آب اَسك، عمارت، رامسر،
لاريجان، قُرمرض، آمولو، اِسترا باكو)، مناظر دلپذير و پاركهاي طبيعي، وجود آثار تاريخي،آداب و رسوم متنوع،مراكز
فرهنگي،اماكن مذهبي،صنايع دستي، صيد وشكار، فعاليتهاي ورزشي وتفريحي(شنا كردن در مناطق حفاظت شده،
سواركاري در كنار ساحل و در جنگل، و در زمستان اسكيت در مناطق حفاظت شده وپيست هاي استاندارد و…)،
جاذبه هاي قوي جهانگردي دارد.
از مراكز تفريحي و جذب جهانگرد در استان را مي توان سواحل درياي مازندران، پاركهاي طبيعي(دشت ناز ساري،
پارك جنگلي آمل، سي سَنگان و چالوس)،كاخهاي سلطنتي رژيم گذشته(صفي آباد بهشهر، رامسر)، واماكن
متبركه گوناگون را نام برد.
تقسیمات سیاسی استان
طبق آخرين تقسيمات كشوري،استان مازندران داراي15شهرستان و38بخش است.اين استان،36شهر دارد،
بيشترين جمعيت شهري استان، به ترتيب، در ساري،آمل، بابل و قائم شهر متمركزند.

[PARVANAK]

تاریخ مازندران

سابقه سكونت در مازندران
در مورد سكونت،زندگي وتمدن در مازندران،از بررسيهايي كه از غارهاي كمربند و هوتو(در بهشهر)به عمل آمده،
معلوم مي شود كه شرايط زندگي انسانهاي دوره پارينه سنگي ميانه و پارينه سنگي جديد در اين استان نيز
نظير ديگر مناطق فلات ايران بوده است.از اين آثار چنين بر مي آيد كه در اين ادوار در كوهپايه ها و دامنه هاي
شمالي البرز،هر جا كه آب و هوا مساعد تر بوده،انسانهاي اوليه به شكار و گردآوري خوراك مي پرداختند و
براي اينكه از امنيت و آرامش بيشتري برخوردار باشند،در غارهاي مذكور(از جمله غاري كه در كنار جاده
نكا-بهشهر در جنوب غربي روستاي كُلت در اثر خاك برداري در سال 1369 كشف شده) به سر مي برده اند،
وجود آثار دوره نو سنگي در شرق مازندران حكايت از تحولات زندگي مردم در اين استان را دارد.
از حدود 10000 سال پيش،مردم اين سرزمين همانند بعضي از انسانهاي ساكن فلات ايران،توانسته بودند
چارپايان را رام واهلي نمايند.اين تحول موجب دگرگوني در زندگي انسانهاي اين خطه شده است.به تدريج
انسانها در مرحله دامداري به سوي دّره ها و جلگه ها وخاكهاي آبرفتي حاصلخيز كشيده شده اند.با آغاز
كشاورزي،زندگي به طور كلي دگرگون مي شود.رفته رفته با بهتر شدن شرايط زندگي،غذا و مساعد بودن
آب و هوا به شمار جمعيت افزوده شد و اولين روستاهاي پيش از تاريخ در اين خطّه شكل گرفتند.
مازندران فعلي كه از غرب به استان گيلان،از شرق به استان گلستان،از جنوب به رشته كوههاي البرز و
استانهاي سمنان.تهران و قزوين و از شمال به درياي مازندران محدود است.در طول تاريخ،شاهد وقايع و
اتفاقات فراوان سياسي،اجتماعي و فرهنگي بوده است.در اهميت سر گذشت وقايع تاريخي اين استان،
كافي است كه گفته شود هيچ يك از مناطق ايران به اندازه اين خطّه،شاهد رويدادهاي تاريخي نبوده اند.
به همين سبب است كه نويسندگان و مورخان ايراني و خارجي،فراز و نشيب هاي تاريخي اين سرزمين را
در كتاب هايي به رشته تحرير در آورده اند.از آثار نويسندگان خارجي درباره مازندران،تاريخ مازندران و استرآباد
تاليف رابينو،و از آثار نويسندگان ايراني،تاريخ طبرستان(تبرستان) و رويان و مازندران تاليف مير ظهيرالدين
مرعشي،و مازندران از قديم ترين ايام تا به امروز،نوشته دكتر محمد مشكور را مي توان نام برد.اما اينكه نام
مازندران از چه زماني در اين خطّه متداول شد اختلاف نظر وجود دارد.بعضي از مورخان معتقدند از زمان ابن
اسفنديار و ياقوت،بجاي استرآباد كلمه مازندران بكار برده شده است عده اي هم تاريخ استعمال كلمه مازندران
را از قرن چهارم هجري قمري به بعد مي دانند.
چشمه عمارت بهشهر
اين بنا متعلق به دوره صفويه ميباشد كه در دو طبقه احداث گرديده و در حال حاضر طبقه همكف و جزري از
طبقه دوم باقي مانده است در وسط عمارتِ همكف مظهر چشمه قرار دارد كه آب آن از چهار سمت توسط
جويهايي از داخل بنا به خارج آن سرازير و وارد حوضها و جويهاي اطراف آن گرديده و بوسيله نهرهاي اصلي
به خارج از باغ هدايت مي شده است
برج آرامگاهي امامزاده طاهر مطهر
اين بناي آرامگاهي واقع در روستاي هزار خال بخش كجور در شهرستان نوشهر قرار دارد
بنايي است چهار ضلعي با كتيبه هاي آجري و تزئينات كه در سال( 829) ه ق به دست ملك كيومرث بن
بيستون استندار ساخته شده است
قلعه ملك بهمن
اين قلعه از قلعه هاي عظيم البرز ميباشد كه در جاده هراز بخش لاريجان و مشرف به قريه شاهان دشت
در 75 كيلومتري جنوب آمل قرار دارد اين قلعه متعلق به حكام پادوسبان ميباشد كه در سال (45 الي 1005)
ه ق به رويان نور و كجور و رستمدار حكومت داشته اند بناي قلعه بر روي صخره اي حدود 220 متر بالاتر از
سطح اراضي شاهاندشت از لاشه سنگهاي بزرگ و كوچك و ملات گچ ساخته شده كه بصورت طبقه طبقه
و شامل اتاقها و قسمتهاي مختلف ساختماني است
آرامگاه سه سيد مير حيدر آملي
اين مكان مدفن ابولقاسم پسر ابولحسن الروياني است كه در قرن (6) ه ق وفات يافته است
در طي قرون هشتم و نهم هجري قمري سه تن از سادات و عرفا در اين محل مدفون گرديدند كه يكي از
آنها علامه مير حيدر آملي ميباشد كه از متفكران و مشاهير شيعه بوده است باني اين مكان سيد عزالدين
بن سيد بهاالدين آملي است.

[PARVANAK]

تصویری از محدوده ی شهرستان های مازندران

تصویری از نقشه ی توپوگرافی مازندران

[PARVANAK]

درباره ی مرکز این استان یا همان شهر ساری

ساری یکی از شهرهای مهم استان مازندران در شمال ایران است. این شهر مرکز استان مازندران و از بزرگترین شهر های ناحیهٔ شمال ایران است.

جغرافیای ساری
شهر ساری در طول جغرافیایی ۵۳ درجه و ۵ دقیقه و عرض ۳۶ درجه و ۴ دقیقه از شمال شرقی به فاصله حدود ۲۰ کیلومتر به نکا و به فاصله ۴۹ کیلومتر به بهشهر و ۱۳۱ کیلومتر به گرگان و ۶۹۷ کیلومتر به مشهد و از شمال به فاصله ۲۱ کیلومتر به دریای مازندران و از شمال غربی به جویبار و لاریم و از جنوب غربی به فاصله ۲۲ کیلومتر به قائمشهر و از غرب به بابل به فاصله تقریبی ۳۰ و آمل به فاصله تقریبی ۶۰ کیلومتر و از جنوب به فاصله ۴۱ کیلومتر به سد شهید رجایی (سلیمان تنگه) و دهکده آرامش و از طریق آزادراه در حال احداث کیاسر به فاصله تقریبی ۱۰۰ کیلومتر به دیباج و از آنجا به دامغان و شهمیرزاد و سمنان (تقریباً ۱۲۰ کیلومتر) محدود است.
همچنین ساری به فاصله کمتر از ۱۵۰ کیلومتر از تهرانو واقع گردیده و توسط جاده سوادکوه ۲۷۰ کیلومتر و توسط جاده هراز ۲۵۰ کیلومتر و به وسیله راه آهن شمال ۳۵۴ کیلومتر با تهران فاصله دارد.

[PARVANAK]

ادامه

بنای ساری در هزاره‌های پیش از میلاد
بنای ساری بر اساس روایت‌های متعدد به افراد بسیاری مشهور است، در سفرنامه‌های سیاحان آمده که مردم آن را به کیومرث پیشدادی، اولین پادشاه روی زمین به قول فردوسی نسبت می‌دهند[۱]، افرادی از جمله حمد اله مستوفی بنای آن را به تهمورث شاه دیوبند پشدادی نسبت می‌دهند، بسیاری از روی شواهد بر این باورند که تخت گاه شاهنشاه فریدون بر عالم بوده‌است، و اما تفریبا همگی بر این اعتقادند که توس پور نوذر از نوادگان فریدون شاه و سپهسالار کیخسرو آن را بنا نموده و نام آن منطقه را توسان نامیده است[۲]، فرای حکایات ملی ما، یونانیان باستان آن را زادراکارتا، پایتخت تمدن هیرکانیا، ذکر می‌کنند، [۳] اشپیگل شرق شناس و نئونازیست آلمانی ذکر کرده که نام ساری کنونی برگرفته از نام قوم سائورو بوده که قبل هجوم اقوام آریایی به ایران در شهر باستانی اسرم، که هم اکنون نام دهی در ۱۰ کیلومتری ساری است، زندگی می‌کرده‌اند. ادوارد پولاک عقیده دارد که نام ساری دگرگونی واژگانی سادراکارتا می‌باشد[۴]، دکتر اسلامی نیز در کتاب خویش نوشته که احتمال آنکه زادراکارتا از نام زردگرد، باشد نیز است

فرخان بزرگ به سال ۵۶ ساری را به کلی مرمت نمود. این شهر مورد توجه قارن، پادشاه کبیر طبرستان، واقع گشت و پس از او، مقر فرمانروایی مازیار پور قارن بوده‌است و آثار نیک وی هنوز نیز باقی است و به پاس کوشش نیک این دو بزرگ مرد، دو خیابان مشهور ساری به نام آنهاست.

[ویرایش] ساری نوین
بی تردید رشد و ترقی ساری پس از قاجارها بوده‌است، نظام شهری نوین ساری از آن زمان باقی مانده‌است و ساری اولین شهر ایران بوده‌است که احداث راه‌آهن سراسری ایران از آنجا آغاز گشت و پس از رضاشاه و در هنگام جنگ جهانی دوم به تصرف نیروهای شوروی در آمد و پس از جنگ جهانی نیز فرودگاه بین المللی دشت ناز ساخته گردید و طرح‌های توسعه به سمت شرق به وجود آمد و پس از انقلاب نیز، جاده‌های اطراف شهر توسعه داده شد.




[ویرایش] وقایع تلخ تاریخی
یکی از دلایل مهمی که باعث گردیده تا ساری در حالیکه یکی از مراکز تمدن و فرهنگ بوده‌است، نسبت به شهرهای دیگر از آثار تاریخی کمی برخوردار باشد، حوادث روزگار بوده‌است، چنانکه بر طبق مستندات تاریخی پس از اسلام حمله خلیفه عباسی، حمله مغول، حمله تیمور، حمله روس‌ها، حمله ترکمن‌ها، حمله دشمنان آقامحمدخان و سیل، زلزله، حریق در ساری اتفاق افتاد.

سال ۲۹۸ حمله روس.
سال ۳۲۳ سیلاب و طغیان تجینه رود (رود تجن).
سال ۳۲۶ سیل و با گل و لای یکسان شدن ساری.
سال ۴۲۶ حمله سلطان محمود غزنوی و ویرانی‌های وی.
سال ۵۹۸ آتش سوزی در ساری.
سال ۷۹۵ حمله تیمور و به خاک و خون کشیدن ساری و مردمانش.
سال ۱۰۱۷ زلزله بزرگی در ساری روی داد.
سال ۱۰۴۵ حمله روس و آتش کشیدن فرح آباد و ساری.
سال ۱۰۹۸ وقوع زلزله هولناک در ساری.
سال‌های ۱۱۹۴-۱۲۰۵ جنگ‌های داخلی برادران و دشمنان آقا محمد شاه.
سال ۱۲۲۳ زلزله بزرگ در ساری بطوری که تا یک ماه زمین می‌لرزید.
سال ۱۲۳۵ بیماری طاعون.
سال ۱۳۲۰ بیماری تیفوس.
[ویرایش] عمارت و ساختمان‌های قدیمی
[ویرایش] کهنه باغشاه
احداث آن توسط سلاطین صفوی بوده‌است و در زمان رضا شاه آن را خراب کردند و خیابان خیام فعلی را ساختند (اگرچه هنوز در خیابان خیام آثار باغ در ملک خصوصی مردم نمایان است)

[ویرایش] نوباغشاه
بدست محمد میرزا ملک آراء در زمان فتح علی شاه ساخته شد و عمارت‌هایی شبیه چهل ستون اصفهان در آن احداث نمودند که البته در زمان رضاشاه و به دستور وی پادگان شد.

[ویرایش] شاهزاده حسین
در محله شاهزاده حسین واقع است و بنای آن به سال ۸۹۰ برمیگردد.این امامزاده در بخش غربی ساری قرار داد.

[ویرایش] مسجد حاج مصطفی خان
در سال ۱۲۷۳ مسجد حاج مصطفی خان سورتیجی ایجاد گردید و در محله چهارراه برق کنونی قرار دارد.

[ویرایش] عمارت کلبادی
این مکان زیبا و قدیمی در مرکز شهر ساری و در نزدیکی میدان اصلی واقع شده است و در حال حاضر به عنوان اداره میراث فرهنگی مورد بهره‌برداری قرار گرفته و قدمت آن حدوداً یه ۲۰۰ سال قبل باز می‌گردد. ویژگیهای اجزای معماری آن نظیر اتاق‌ها، حجره‌ها، شاه‌ نشین، حمام، اصطبل، حیاط و هنر بکاررفته بر روی پنجره‌ها و ارسی‌ها و تزئین آنها با شیشه رنگی در نوع خود بی‌نظیر است

[ویرایش] حمام وزیری
این بنا نیز در مرکز شهر ساری و در مجاورت خانه کلبادی قرار دارد و از لحاظ نوع معماری، مصالح و ویژگیهای ساختمانی از ابنیه دیدنی و مشهور مازندران به شمار می‌رود. ان بنا نیز متعلق به دوران قاجاریه‌است.

[ویرایش] آب انبارهای ساری
ساری در آخرین دوره دارای ۵ آب انبار معروف بوده که هم اکنون بنای ۳ آب انبار آن موجود است.

[ویرایش] آب‌ انبار میرزا مهدی
این بنا در مرکز شهر ساری واقع شده و مربوط به دوران افشاریه یا زندی ه می‌باشد، منبع اصلی به وسیله پلکانی به پای شیر و انبار آب دس ترسی دارد. پلان آن مدور و با گنبد هلالی است که همه آن با آجر و ملاط ساخته شده و در قسمت دوگانی گنبد دریچه‌هایی برای تامیت روشنائی داخل آب انبار تعبیه گردیده‌است.

[ویرایش] آب انبار نو
این آب انبار نیز در مرکز شهر ساری و در بافت قدیمی در مجاورت خیابان قارن فعلی قرار دارد و به لحاظ نوع کاربری شبیه آب انبار میرزا مهدی است.

[ویرایش] دروازه‌های ساری
دروازه بارفروش (دروازه بابل)؛ دروازه گرگان؛ دروازه فرح آباد؛ دروازه نوباغشاه)

[ویرایش] مجموعه تاریخی فرح‌آباد
در ۲۸ کیلومتری شمال شهر ساری و در ورودی خزر آباد و در ۳ کیلومتری ساحل دریای مازندران قرار دارد. این مجموعه شامل مسجد، پل، دیوارهای بر جای مانده از یک کاخ سلطنتی است که به دستور شاه عباس صفوی ساخته شده و تفرج‌گاه ساحلی صفوی بوده‌است. مسجد با ایوانهای رفیع، شبستانها. حجره هاو مناره‌ها از مهم‌ترین بناهای تاریخی استان مازندران به شمار می‌رود.

[ویرایش] برج رسکت
در چهل کیلومتری جنوب غرب شهر ساری قرار دارد و مسیر دست رسی به آن از ساری آغاز و پس از عبور از دو راهی کیاسر و سد سلیمان تنگه به جانب غرب منحرف می‌شود که بیشتر قسمت‌های آن آسفالته می‌باشد. این بنا در بخش دودانگه ساری قرار دارد و باآجر ساخته شده و تزئینات آن شامل مقرنس کاری دو کتیبه آجری به خط کو فی و پهلوی ساسا نی است. احتمالاً مقبره یکی از شهریاران آل باوند بوده و مربوط به قرن پنجم هجری قمری است.

[ویرایش] امامزاده عباس
در حاشیه شمالی ورودی شرقی شهر ساری واقع شده و از نظر شیوه معماری، گنبد هرمی شکل و صندوق چوبی نفیس، یکی از بناهای معروغ استان مازندران است. تاریخ ساخت آن ۸۹۷ هجری قمری است و سه امامزاده بنامهای عباس ؤ محمد و حسن در آن مدفون می‌باشند.این بنا در منطقه‌ای به نام ازادگله واقع شده‌است.

[ویرایش] امام زاده جبار
در روستای خارکش واقع در جنوب شرقی شهرستان ساری درکیلومتر ۵ جاده ساری به نکاء پشت پارک جنگلی شهید زارع ساری درشرق روستای خارکش مدفون می‌باشد و از نوادگان امام موسی کاظم می‌باشد.

[ویرایش] برج سلطان زین‌العابدین
با گنبد مخروطی هشت‌ترک از لحاظ نوع معماری و تزئینات کاشی کاری و درب و صندوق چوبی نفیس، جز مهم‌ترین بناهای تاریخی ساری به شمار می‌رود. کتیه‌ها و کاشی‌ کاری‌های آن زیبا بوده و یک مرقد دیگر در داخل بنام سلزان‌امیر شمس‌الدین می‌باشد.

در مرکز شهر ساری قرار دارد و برج آحری آت به خاطر دارا بودن صندوق و درب چوبی نفیس دارای اهمیت است. ارتفاع بنا ۲۰ متر و تاریخ ساخت آن سال ۸۴۹ هجری قمری می‌باشد. امام‌زاده یحیی از فرزندان امام موسی‌کاظم است.

[ویرایش] پناهگاه حیات وحش
ان محوطه زیبا ۵۵ هکتار در ۳۵ کیلومتری شمال شرق ساری قرار دارد و مسیر دسارسی آسفالته آن در ۱۲ کیلومتری ساری به بهشهر در سه را هی اسلام‌اباد از جاده اصلی جدا شده و پس از طی مسافت ۲۳ کیلومتر به مکان مذکور می‌رسد.

فضای جنگل جلگه‌ای آن از سال ۱۳۴۶ بصورت محل تکثیر گوزن زرد خالدار ایرانی در آمده‌است. دشت ناز برای علاقمندان به طبیعت و حیات و حش صدفا با مجوز سازمان محیط زیست می‌توانند به تماشای گوزن و پرندگان زیبا نظیر قرقاول و کبوتران بپردازند.

[ویرایش] پناهگاه حیات وحش سمسکنده
این منطقه با ۱۰۰۰ هکتار مساحت در ۱۰ کیلومتری جنوب شرق ساری واقع شده و مسیر دسترسی آن از ساری تا سمسکنده بوده و در ادامه با یک جاده روستایی به داخل محوطه راه می‌یابد.پوشش گیاهی آن گونه‌های جنگلی و جلگه‌ای بوده و قسمتی از آن مانند دشت‌ناز به عنوان زیستگاه گوزت زرد ایرانی مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌است.

[ویرایش] سد سلیمان تنگه
در ۴۵ کیلومتری جنوب غربی ساری در نزدیکی روستای افراچال در منطقه‌ای کوهستانی و سر سبز واقع شده‌است. این سد در سال ۱۳۷۹ برای بازدید مسافرین و گردشگران آماده شده و از نظر اقامتی مخصوصاً برای افراد تور بسیار مناسب است. اقامت شبانه در کنار رودخانه زلال با صدا و آهنگ دلنواز اوقات خوشی را فراهم می‌کند، بازدید از تاج سد با گرفتن بلیط در روزها ممکن بوده و در این سد امکانات قایقرانی و اسکی برای استفاده گردشگران آماده شده‌است. در مجموعه سد سلیمان تنگه به‌وسیله بخش خصوصی امکانات تفریحی مناسبی برای اقامت و گردش روی آب ایجاد شده‌ که با توجه به عظمت سد، زیبائی‌دریاچه و فضای دلپذیر اطراف آن در حال حاضر یکی از زیبا ترین چشم‌اندازهای مازندران محسوب می‌شود که ظرفیت و قابلیت فوق‌العاده برای تور گردانی داراست. بازدید از این مکان را برای گرداشگران و دوست داران طبیعت پیشنهاد می‌کنیم. دهکده آرامش ، تاج سد ، اسکله شیرون رود و قهوه خانه تلاونگ از جمله مکان های تفریحی سد سلیمان تنگه می باشند.

[ویرایش] پارک جنگلی شهید زارع
پارک جنگلی شهید زارع در ۳ کیلومتری شرق شهر ساری و در جانب جاده ساری به بهشهر قرار دارد و به علت مجاورت با تپه‌های جنگلی کم ارتفاع در دامنه البرز، بسیار زیبا و چشمگیر است. برای استفاده گردشگران نیز دارای امکاناتی برای اقامت کوتاه مدت می‌باشد. مخصوصاً بهترین مکان برای کسانی است که می‌خواهند به صورت رایگان شب اقامت داشته باشند.




[ویرایش] محلات ساری در اواخر دوره قاجار
سبزه میدان، نقاره خانه، اوصانلو محله، امامزاده یحیی، بلوچی محله، کردمحله، بلوچی خیل، اصفهانی محله، افغون محله، چاله باغ، شپش کشان، کهنه باغشاه، قلیچ لی محله، میرسرروضه، میرمشهدمحله، بیرامتر (بهرام اُتُر)، در مسجد، پای چنار، شیشه‌گر محله، نعل بندان، بهارآباد، شاهزاده حسین، امامزاده عباس(ازادگله)

[ویرایش] محله‌های کنونی ساری
سبزه میدان، باقرآباد، شکرآباد، نوتکیه، چناربن، امامزاده یحیی، بازار روز، شهبند، مهدی آباد، کوی ندا، گل افشان، معلم(ساری نو)، ترک محله، کوی آزادی، ۲۲ بهمن، راهبند سنگتراشان، لسانی، میرزمانی(سعدی)، پیوندی، فدک، توکل، کوی سنگ، کوی افشار، مهیار، پل تجن، طالقانی اول و دوم، پشت پرورشگاه، کوی گلها، پشت زندان، بخش هشت(سلمان فارسی-پیروزی)، پشت مصلی، بربری محله، پیرتکیه، بوعلی(بلوار پاسداران)، میرسرروضه، بهرام اُتُر، آزادگله، سروینه باغ، راهبند دخانیات، نعل بندان، کوی قلیچ، چهارراه برق، چهارراه کارمندان، ساری کنار، طبرستان، ششصد دستگاه، میرسرروضه، کوی برق ، كوي نور(پشت انبار برق)، پشت چین دکا، کوی جهاد، چال مسجد، خیام، مازیار و...

[ویرایش] قلب شهر
میدان ساعت که در مرکز ساری قرار دارد؛ نقطه آغازین و یا نقطه پایانی مسیر بسیاری از اتوبوس‌ها و تاکسی‌ها است. این میدان در میانه راه میدان امام به دروازه بابل و از آنجا به دروازه گرگان (میدان شهداء) و پل تجن قرار دارد.

[ویرایش] جمعیت ساری
ساری پذیرای مهاجرین ترک، ترکمن، شهمیرزادی، کرد، ارمنی، گرجی، اصفهانی، عرب، بلوچی، افغانی و... بوده‌است که در طول قرن‌های مختلف به ساری آمدند و یا پس از مدتی تعداد آن‌ها کم شد و یا از ساری کوچ کردند.

[ویرایش] خیابان های مهم و اصلی ساری
خیبان فرهنگ،خیابان قارن،خیابان انقلاب،خیابان نادر،خیابان سلمان فارسی،خیابان مازیار،خیابان رازی،خیابان فردوسی،خیابان شاه عباس(18دی)،خیابان شهبند،خیابان چنار بن،خیابان ملامجدالدین،خیابان دروازه بابل،خیابان خیام،خیابان راه آهن،خیابان صبا،خیابان خیام و...

[ویرایش] ورزش ساری
[ویرایش] پینت بال
اولین باشگاه پینت بال ساری در تاریخ ۹ مرداد سال ۱۳۸۷ در پارک قائم (پارک تجن) ساری در مساحتی نزدیک به ۴۰۰۰ متر مربع در باشگاه پینت بال پروشات شروع بکار کرد. [۶]

[ویرایش] صنایع ساری
صنایع لوستر علیپور اولین مرکز طراحی و تولید صنعتی لوستر و جراغهای تزئینی استان مازندران در خیابان امیرمازندرانی شهر ساری از سال 1350 در حال فعالیت می باشد

[ویرایش] صنایع سلولزی
در ساری محصولات غذایی تولید بیشتری دارد، اگرچه گستره وسیعی از فرآورده‌های سلولزی مانند MDF، نئوپان، کاغذو... در منطقه ساری تولید می‌شود. کارخانه آرین سینا تولیدکننده MDF، صنایع چوب و کاغذ مازندران، کشت و صنعت شمال، تخته فشرده شمال، صنایع جوش و برش، گام الکتریک و شرکت تجهیزات مدارس ایران (که در زمینه ساخت انواع وسایل چوبی فعالیت دارد)از جمله مراکز صنایع ساری هستند.

[ویرایش] کارخانه صنایع الکتریکی پیشرانه
در اطراف شهر ساری قرار دارد و تولید کننده انواع محافظ و دیگر انواع وسایل مکمل برقی است.

[ویرایش] بازارهای محلی و دوره‌ای
نوشتار اصلی: بازارهای ساری همانند برخی از شهرهای شمالی ایران در ساری نیز بازارهای دوره‌ای برگزار می‌گردد.

شنبه بازار تقاطع کارمندان و آزادی
یکشنبه بازار در بخش هشت(سلمان فارسی)
دوشنبه بازار در خیابان وصال (ساری کنار)
سه شنبه بازار در انتهای کوی پیوندی و نزدیک خط راه آهن
چهارشنیه بازار در خیابان معلم میدان معلم انتهای بلوار پرستار
پنج شنبه بازار در خیابان پیام نور و امام زاده عباس(که به انتهای بلوار امام رضا ، پلیس راه سابق انتقال یافت)
[ویرایش] بازارهای روز
[ویرایش] ماهی فروشان
در انتهای خیابان نادر و در مجاورت با بازار نرگسیه قرار دارد. که البته جدیداً کل بازار به ابتدای پل تجن انتقال یافته‌است.

[ویرایش] بازار نرگسیه
بازار نرگسیه در مجاورت کاخ قدیمی آقا محمد خان قاجار قرار دارد، و از طرف کوچه مسجد جامع خیابان انقلاب، کوچه نواب نادر و کوچه پشت استانداری ورودی دارد. بازار نرگسیه یکی از قدیمی‌ترین و پر رفت آمدترین بازارها در استان مازندران می‌باشد که قسمتی از آن را مسجد جامع ساری در بر می‌گیرد.

[ویرایش] بازار ترکمنان
بازار ترکمنان در خیابان ملامجدالدین ساری قرار دارد. این بازارچه از جاهای گردشگری ساری است.

[ویرایش] بازار روز راهبند
این بازار در بلوار کشاورز در جنوب شهر قرار دارد که یکی از قدیمی‌ترین و پررونق ترین بازارهای ساری است.

[ویرایش] نمایشگاه‌های تجاری
ساری جزو محدود شهرهایی در ایران است که به طور مرتب نمایشگاه‌های لوازم خانگی، فن آوری، رایانه در آن برگزار می‌گردد.

[ویرایش] نمایشگاه‌های رسمی
ساری به عنوان یکی از قطب‌های مهم تجاری همکاری در منطقه آسیای میانه و قفقاز و سواحل دریای مازندران شناخته شده و بنا بر این همیشه توسط کشورهای خارجی و با حضور سفیران نمایشگاه‌های متعددی در ساری برگزار می‌گردد.

[ویرایش] نمایشگاه‌های برنامه‌ای
معمولاً بسیاری از شرکت‌ها، نهادها، گروه‌ها و... در مجموعه ایران خودرو، یا سالن سیدرسول، سالن شهر و روستا اقدام به برگزاری نمایشگاه می‌کنند.

[PARVANAK]

اطلاعات کلی از مرکزیت این استان

اطلاعات کلی
نام رسمی: ساری
کشور: ایران
استان: مازندران
شهرستان: ساری

بخش: مرکزی

نام محلی: ساری

نام‌های قدیمی: سارویه،ساراکارتا

سال شهرشدن: دارای قدمت تاریخی

مردم

جمعیت ۲۵۹٬۰۸۴ نفر

رشد جمعیت: ۲۲ درصد

زبان‌های گفتاری: فارسی ،مازندرانی

مذهب: شیعه

جغرافیای طبیعی

ارتفاع از سطح دریا: 132 متر از سطح دریا

آب‌وهوا

میانگین دمای سالانه: ۱۵

بارش سالانه: ۲۱۲۲

روزهای یخبندان سالانه: 34

اطلاعات شهری

شهردار: علی حجازی

ره‌آورد: برنج،گندم،کلوچه،پنبه،کاغذ و...

[PARVANAK]

شهرستان های مهم مازندران عبارت اند از:

شهرستان آمل
که ۱۲٫۱۱٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل آمل، لاریجان، شاهاندشت، آب اسک، نیاک)


شهرستان بابل
، سابقا بارفروش که ۲٫۱۶٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: بابل، بندپی غربي، بند پي شرقي، امیرکلا،گتاب،بابلکنار،لاله آباد)


شهرستان بابلسر
که ۰٫۶٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: بابلسر،رودبست،بهنمیر، )


شهرستان بهشهر،
نام پیشین اشرفی که ۲٫۶٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: بهشهر، رستمکلا ، زاغمرز ،گرجی محله، میانکاله)


شهرستان جویبار که ۶٫۲
٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: جویبار، لاریم، کردکلا) - تکیه کردکلا در زمان حاج نجف خان کرد احداث گردید

شهرستان چالوس،
نام پیشین شالوس که ۲٫۴٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: چالوس، مرزن آباد، کلاردشت، نمک آبرود)


شهرستان رامسر،
نام پیشین سخت سر که ۴٫۲٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: رامسر، جواهر ده)

شهرستان ساری،
مرکز استان که ۷٫۱۶٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: ساری، دودانگه (پریم)، چهاردانگه (کیاسر)، فرح آباد، گلما، لاک دشت)

شهرستان سواد کوه
که ۴٫۲٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: پل سفید، زیرآب، شیرگاه، آلاشت، ورسک)

شهرستان تنکابن،
نام پیشین شهسوار که ۵٫۶٪ جمعیت استان را داراست.
(شامل: شهسوار، نشتارود، دوهزار، سه هزار)

شهرستان فریدونکنار شامل:
فریدونکنار.دهفری.خزرشهر.دریاکنار

شهرستان قائمشهر،
نام پیشین شاهی، علی آباد که ۱۰٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: قائمشهر، کردی خیل، ارطه، تِلار)

شهرستان گلوگاه.
(شامل: شهر گلوگاه و دو بخش مرکزی و کلباد).

شهرستان محمودآباد
که ۹٫۲٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: محمودآباد، سرخرود)

شهرستان نکا
که ۷٫۳٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: نکا، هزارجریب)

شهرستان نوشهر
که ۹٫۳٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل
شهرستان نور
که ۵٫۳٪ از جمعیت استان را داراست.
(شامل: نور، رویان، چَمِستان، لاویج)

[PARVANAK]

آب و هواي استان مازندران
استان مازندران را بر اساس خصوصيات دما و بارش و توپوگرافي منطقه مي توان به دو نوع آب و هواي معتدل خزري و آب و هواي كوهستاني تقسيم كرد . آب و هواي كوهستاني خود بر دو نوع معتدل كوهستاني و سرد كوهستاني مي باشد .

1- آب و هواي معتدل خزري :
اين نوع اقليم جلگه هاي غربي و مركزي استان تا كوهپايه هاي شمالي البرز را شامل مي شود . در اين نواحي به دليل كمي فاصله كوهستان و دريا رطوبت تجمع مي يابد كه بعنوان پيامد آن مي توان بارش هاي قابل ملاحظه و دماي معتدل را ذكر كرد .
ميانگين بارندگي ساليانه در نوار ساحلي استان برابر با 977 ميليمتر است. توزيع مكاني آن از غرب به شرق با كاهش همراه است در حاليكه توزيع زماني آن وضعيتي كمابيش منظم دارد ( حداكثر بارندگي در پائيز و حداقل آن در بهار اتفاق مي افتد ) .
در بررسي پارامتر درجه حرارت نيز مشاهده مي شود كه به دليل رطوبت نسبي بالا و زياد بودن تعداد روزهاي پوشيده از ابر ، دماي هوا معتدل و دامنه دمايي محدود مي باشد كه اين وضعيت منجر به تابستانهاي گرم و مرطوب و زمستانهاي معتدل با يخبندانهاي اتفاقي مي گردد .

2- الف) آب و هواي معتدل كوهستاني :
با افزايش تدريجي ارتفاع از اراضي جلگه اي به سوي دامنه هاي شمالي ارتفاعات البرز و فاصله از دريا ، تغييرات خاصي در آب و هواي استان پديدار مي گردد. در نوار ارتفاعي 1500 تا 3000 متر ، شرايط آب و هوايي كوهستاني حاكم است كه از ويژگيهاي آن مي توان كاهش ميزان بارندگي ساليانه وهمچنين كاهش متوسط درجه حرارت ماهانه را ذكر كرد . علاوه بر آن زمستانهاي سرد همراه با يخبندانهاي طولاني و تابستانهاي كوتاه نيز از ديگر مشخصات اين اقليم است .

2- ب) آب و هواي سرد كوهستاني :
در نوار ارتفاعي بالاتر از 3000 متر كه شامل قلل كوهستانهاي دامنه شمالي البرز مي شود ، دماي هوا به شدت كاهش يافته و يخبندانهاي طولاني ايجاد مي شود . در اين مناطق ريزش ها غالبا به صورت برف است كه در دوره طولاني سرد سال روي هم انباشته شده و تا اواسط دوره كوتاه گرم سال نيز دوام دارند . در همين مناطق و در قله كوههاي دماوند ، علم كوه و تخته سليمان شرايط ايجاد يخچالهاي كوهستاني و انباشت دائمي برف فراهم شده است .

[PARVANAK]

توده هواهاي موثر بر آب و هواي مازندران
موقعيت جغرافيايي ويژه استان مازندران بعنوان يكي از استانهاي ساحلي درياي خزرسبب شده است كه در طول سال از اثرات آب و هوايي همسايگاني چون سرزمين پهناور سيبري ، درياي مديترانه و درياي خزر و فلات مركزي ايران بهره مند شود . در طول فصول مختلف سال توده هاي هواي متعددي وارد استان ميشوند كه عمده ترين آنها به قرار زير ميباشد :

الف) دوره سرد سال :
- توده هواي قطبي قاره اي (cP) كه ورود آن به استان از طريق گسترش زبانه سيستم پرفشار سيبري بر روي شمال شرق كشور مي باشد . اين توده هوا سرد و خشك بوده و با عبور از روي درياي خزر ضمن جذب رطوبت و گرما ناپايدار گشته و سبب بارشهاي قابل توجه بويژه در فصل پاييز ( بدليل اختلاف زياد دماي آب با دماي هوا ) در استان مي شود . شدت اين بارندگي بدليل طولاني بودن مسير حركت توده هوا بر روي دريا در غرب استان بيشتر از ساير قسمتهاي استان ميباشد .
- توده هواي قطبي دريايي تعديل يافته (mP ) با منشا اقيانوس اطلس كه بعد عبور از روي جنوب اروپاي شرقي از طريق درياي سياه به شرق درياي مديترانه وارد و سپس از طريق تركيه از سمت شمال غرب وارد ايران مي شود .
- توده هواي آركتيكي قاره اي (cA ) با منشا اسكانديناوي كه بعد از عبور از روي اروپا و از دست دادن رطوبت مجددا از درياي سياه كسب رطوبت كرده واز طريق تركيه وارد نوار شمالي كشور مي شود .

ب) دوره گرم سال :
- توده هواي حاره اي دريايي تعديل يافته (mT ) با منشا آزورس (جزيره آزورس در اقيانوس اطلس ) كه بعد از عبور از روي درياي مديترانه و جنوب اروپا ، به شمال كشور وارد ميشود و گاهي نيز از طريق شمال آفريقا و عربستان ، نواحي جنوب و مركز ايران را مورد تهاجم قرار ميدهد و به شمال نيز نفوذمي كند جبهه هاي حاصل از اين توده هوا هنگام رسيدن به درياي خزر از اين دريا رطوبت كسب كرده و سبب بارندگي در سواحل جنوبي آن ميشوند . بعلاوه در اوج روزهاي گرم هنگامي كه جت استريم جنب حاره به شمال درياي خزر نقل مكان مي كند توده هواي حاره اي قاره اي (cT ) كه در مركز ايران تشكيل مي شود و بسيار گرم و خشك مي باشد شمال كشور را نيز تحت تاثير قرار مي دهد .


اقليم استان مازندران
1- بر اساس طبقه بندي هانسن ( Hansen ) اين استان در مدار معتدله گرم قرار گرفته است .
2- به روش ضريب اعتدال ( Temoenatenus Index ) اين استان بسيار معتدل و فوق معتدل است .(منظور از ضريب اعتدال بدست آوردن دوري يا نزديكي يك منطقه به منطقه معتدله است )
3- بر اساس طبقه بندي دومارتن ( De Martounne ) نواحي غربي مازندران بسيار مرطوب ، نواحي مركزي مازندران مرطوب و نواحي شرقي مازندران مديترانه اي و نواحي كوهستاني مازندران نيمه مرطوب مي باشد .
4- بر اساس طبقه بندي دكتر كريمي ، نواحي غربي و مركزي داراي اقليمي مرطوب با تابستان گرم و زمستان كمي سرد ، نواحي شرقي نيمه مرطوب با تابستان گرم و زمستان نسبتا سرد و نواحي كوهستاني مازندران داراي اقليم مرطوب با تابستان معتدل و زمستان بسيار سرد مي باشد.